Stres : Neden Olur, Nasıl Geçer?

Ruhsal gerilim anlamına gelen stres, kişinin kendini baskı altında, huzursuz ve gergin hissederken vermiş olduğu zihinsel, fiziksel ve duygusal tepkiler bütünüdür. Kimi insanları baskı altına alarak psikolojik çöküntüye uğratan stres, kimileri için motivasyon kaynağıdır. Yani stresin etkileri kişiden kişiye değişkenlik gösterir.

Stres bir nevi her türlü tehdide veya talebe vücudun verdiği tepkilerdir. Sinir sistemi tehdit altında olduğunu hissettiği vakit adrenalin ve kortizonun yanında vücudu uyandıracak bir stres hormonu salgılar. Bu durumda kalp daha hızlı atmaya başlar, kaslar sıkışır, nefes alımı artar ve kan basıncı yükselir.

Stres Neden Olur?

1. Fiziki çevre

hava kirliliği

Çevresel etkenlere; yaşanan çevrenin gürültülü, kalabalık veya iklim şartlarının bozuk olması örnek gösterilebilir. Ayrıca hava kirliliğinin de vücutta neden olduğu fiziksel tahribatlar strese neden olur.

2. İş hayatı

çalışanlar

İş hayatında altından kalkılamayacak büyük sorumlulukların altına girmek, ağır bir işte ve baskı altında çalışmak, iş hayatındaki rolün belirsiz olması, düzensiz çalışma saatleri kişilerin üstlerinde baskı oluşturarak stres kaynaklı çeşitli hastalıkların ortaya çıkmasına neden olur.

3. Psikososyal özellikler

trafik sıkışıklığı

Psikososyal özelliklerden kaynaklanan sebepler üç başlığa ayrılır. Bunlar günlük, gelişimsel ve yaşam krizinden kaynaklı sebeplerdir.

  • Günlük sebeplere örnek olarak trafikte sıkışıp kalmak, işlerin aksaması ve yaşanan aksilikler gösterilebilir.
  • Gelişimsel sebeplere örnek olarak ergenlik, menopoz ya da andropoz gibi dönemlerde yaşanan ruhsal değişimler gösterilebilir.
  • Yaşam krizinden kaynaklanan sebepler ise; evlenmek, boşanmak, yeni işe başlamak, okula başlamak, okul değiştirmek, ciddi hastalık geçirmek, hamile kalmak veya doğum yapmak, akademik olarak başarısız olmak, başka bir yere taşınmak, aileden birinin veya bir yakının vefat etmesi, işten kovulmak, savaş ya da doğal afete maruz kalmak gibi durumlardır.

Aşırı Stresin Belirtileri Nelerdir?

  • Zihinsel belirtiler: Konsantre olamama, bellek zayıflığı, unutkanlık, olayların sürekli negatif yönünü görme, kötü karar verme, rekabetçi düşüncelere kapılma, devamlı endişe verici düşünceler üretme
  • Duygusal belirtiler: Depresyon veya genel bir mutsuzluk hissi, kaygı (anksiyete) ve kendine acıma, asabiyet ve öfke, yalnızlık ve kendini insanlardan izole etme, şaşkınlık hissi
  • Fiziksel belirtiler: İshal veya kabızlık, bulantı-baş dönmesi, ağrı veya sızı hissetme, cinsel gücün azalması, göğüs ağrısı, kalbin hızlı atması, soğuk algınlığı veya grip gibi hastalıklara sık sık yakalanma
  • Davranışsal belirtiler: Aşırı uyumak ya da uyuyamamak, yemek konusunda aşırıya kaçmak ya da az yemek, insanlardan kendini soyutlamak, rahatlamak için sigara, alkol veya uyuşturucu gibi maddeler kullanmak, sorumluluklardan kaçınmak, görevleri ihmal etmek veya ertelemek, sinirsel alışkanlıklar

Stres Çeşitleri

Yapıcı ve yıkıcı olmak üzere iki türlüdür. Yapıcı olan, kişinin hoşlandığı davranışların getirdiği zorlukların sebep olduğu gerginlik türüdür. Yıkıcı olan ise, insan için hoş olmayan durumların yarattığı zorluklar ile ortaya çıkan strestir.

Stres Hastalıkları Nelerdir?

Stresin vücuda etkileri çoğu zaman olumsuzdur, pek çok hastalığın ortaya çıkmasına sebep olabilir. Bu yüzden kişinin tedavi olması önem arz eder.

Baş ağrıları : Migren ve gerilim tipi baş ağrılarının yaşanmasının en önemli nedeni kişinin baskı hissetmesidir.

Mide sorunları : Kişinin aşırı gergin olmasından dolayı mide ülseri, hazımsızlık ve reflü (mide içindekilerin ağza gelmesi hastalığı) gibi hastalıklar oluşabilir.

Bağırsak sorunları : İshal, kabızlık, şişkinlik, spastik kolon (irritabl kolon sendromu), gaz gibi şikayetlerin oluşmasına yol açabilir.

Cilt hastalıklarıKurdeşen (ürtiker), egzama, saçkıran, alerji ve kaşıntı gibi cilt hastalıklarının oluşmasına neden olabilir.

Kalp hastalıklarıKalp krizi ve hipertansiyon gibi ölümcül derece önemli hastalıklara sebep olabilir.

Ruhsal sorunlarPanik atak, kaygı bozukluğu (anksiyete) ve depresyon gibi ruhsal hastalıkların en önemli sebebi kişinin kendisini baskı altında hissetmesidir.

Fiziksel değişim : Kişi baskı altındayken ya çok yiyerek kilo alımına ya da az yiyerek aşırı kilo kaybına sebep olabilir.

Hamile kalamama : Eşlerde herhangi bir fiziksel engel olmamasına rağmen örneğin aşırı derecede bebek istemek gibi bir durumda hamile kalmak zorlaşabilir. Bunun yanında adet döneminde düzensizlikler olabilir ya da kanamanın erken kesilmesine neden olabilir.

Cinsellikle ilgili sorunlar : Cinsel isteksizlik veya soğukluk oluşabilir.

Bunların dışında kişide göz seğirmeleri meydana gelebilir. Vücutta uyuşukluk ve karıncalanma hissi; unutkanlık, zihin karışıklığı, dalgınlık ve konsantrasyon problemi, beyin kanamalarına neden olabilir.

Stres Nasıl Geçer?

Aşırı stresten kurtulma yolları çok çeşitlidir. Öncelikle kişi hayatında mutlu olmaya çalışmalı ve hayatına karşı memnuniyetini artırmalıdır. Bunun için yapılması gerekenler şöyledir;

1. Gülmek

marilyn monroe

Bir insan günde en az 45 dakika gülmelidir. Çünkü 45 dakika gülmek 45 dakika koşmaya veya kültür-fizik hareketleri yapmaya eş değer bir etki yaratır. Etrafınızda sizi geren değil mutlu eden insanları barındırın.

2. Stresin kaynağını bulmaya çalışın

düşünen adam

Günlük hareketlerinizi, alışkanlıklarınızı, tavırlarınızı inceleyin. Olaylara karşı tepkilerinizi, duygularınızı tartın ve strese sebep olan kişileri veya davranışları hayatınızdan çıkartın.

3. Sevdiğiniz şeyleri yapın

ebru sanatı

Örneğin yaptığınız iş sizin gerilmenize sebep oluyorsa bunun etkilerini yok etmek için kendinize hobiler edinin. Öncelikle neye alakanız veya merakınız varsa bulmaya çalışın. Ondan sonra sevdiğiniz hobilere yönelin.

4. Düzenli olarak egzersiz yapın

spor yapanlar

Düzenli bir şekilde spor yapmak endorfin adı verilen mutluluk hormonunun salgılanmasına yol açar ve gerginliğe sebep olan hormonu bastırır. En yoğun, en yorgun olduğunuz günlerde bile mutlaka spor yapmaya çalışın. Böylece hem sağlıklı bir hayata kavuşursunuz hem de daha huzurlu hissedersiniz.

5. Derdinizi paylaşın

sohbet eden insanlar

Etrafınızdaki insanlardan kendinizi izole etmek hiçbir şeye çözüm değildir. Çevrenizde bulunan sevdiğiniz ve güvendiğiniz birileriyle yaşadıklarınızı paylaşmanız, karşılaştığınız zorluklarda onlardan tavsiyeler istemeniz huzurlu hissetmenize yardımcı olur. Kesinlikle derdinizi içinize atmaya kalkmayın. Hatta gerekiyorsa psikolojik destek almaktan çekinmeyin. Bir psikologdan yardım almak sizin deli olduğunuz anlamına gelmez.

6. Gününüzü planlayın

ajanda

Günlük hayatınızı en ince detayına kadar planlayın ve bu plana uygun hareket etmeye çalışın. Çünkü hayatınızı planlamak ve ona uygun davranmak hayatınızın kontrolünün sizin elinizde olduğu hissi yaratır. Ayrıca ilerleyen zamanlarda sürekli planlarınıza sadık bir şekilde hareket ettiğinizden dolayı zaman yönetimi konusunda uzmanlaşırsınız.

7. Günlük tutun

günlük

Hayatınızda neyin strese sebep olduğunu anlamanıza ve bunlarla savaşmanıza yardım eder. Kendini gergin hissettiğiniz an hemen günlüğünüze not alın. Düzenli bir şekilde yazmaya devam ettiğinizde neden bu baskıyı hissettiğinizi daha net bir şekilde anlayabilirsiniz. Notlarınızı alırken başınıza gelen olayı ve bu olayı yaşadığınızda hissettiklerinizi yazmayı unutmayın.

8. Sağlıksız alışkanlıklardan uzak durun

sigara

Sigara içmek, alkol ve uyuşturucu kullanmak gibi sağlıksız alışkanlıklardan uzak durun. Bu tip alışkanlıklar edinmek sizin üzerinizdeki baskıyı azaltmaz aksine seviyesinin artmasına neden olur. Miskinlikten, uyuşukluktan kurtulun, yeterince uyumaya özen gösterin, sosyal çevrenizle iletişim halinde olun.

SİZ DE YORUM YAPIN!

Henüz yorum yapılmamış!